Hoe data richting geeft aan regionale keuzes
In de afgelopen tien jaar hebben provincies, regio’s en andere overheden de EU Monitor ingezet om beter te begrijpen hoe Europa bijdraagt aan regionale ontwikkeling. De EU Monitor biedt inzicht in subsidieontvangers, programma’s, samenwerkingsverbanden en investeringsstromen. Daarnaast maakt het systeem benchmarking mogelijk: hoe presteert een regio ten opzichte van vergelijkbare gebieden in Nederland? En sluiten de resultaten aan bij de eigen beleidsambities?
Hierdoor is de EU Monitor veel meer geworden dan een databank. Het instrument ondersteunt beleidsmakers bij het maken van keuzes, het identificeren van kansen en het voorbereiden op toekomstige Europese programmaperiodes. Maar geeft ook inzicht in welke organisaties en economische sectoren in een regio Europees weet samen te werken en dus potentie heeft om te participeren in Europese waardeketens.
Tien jaar Europese financiering in beeld
De cijfers over de afgelopen twee programmaperiodes, 2014 – 2020 en 2021 – 2027 laten zien hoe omvangrijk de Europese financieringsstromen naar Nederland zijn.
In de periode 2014–2020 registreerde de EU Monitor bijna € 9,9 miljard aan Europese subsidie voor Nederlandse organisaties. Daarvan landde € 7,9 miljard op het grondgebied van de G45-gemeenten.
In de huidige beleidsperiode 2021–2027 is tot nu toe bijna € 9,4 miljard aan Europese subsidie bij Nederlandse organisaties terechtgekomen. Daarvan landde € 7,8 miljard op het grondgebied van de G45*.
*G4 + G40 (45 steden): De G4 bestaat uit de vier grootste steden van Nederland: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Samen met de 41 steden van het G40 Stedennetwerk vormen zij een groep van 45 grote Nederlandse steden. Deze steden werken samen en vertegenwoordigen gezamenlijk de belangen van stedelijke gebieden richting het Rijk.
Financiering werd opgehaald in de volgende topsectoren:
De cijfers laten zien dat Europese financiering sterk geconcentreerd is in de grootste stedelijke gebieden van Nederland. In de periode 2014–2020 landde circa 80% (€7,9 miljard) van de bijna €9,9 miljard aan geregistreerde Europese subsidie op het grondgebied van de G45. In de huidige periode 2021–2027 is dat aandeel opgelopen tot circa 83% (€7,8 miljard) van de €9,4 miljard die tot nu toe bij Nederlandse organisaties is geland.
Veruit de grootste bron van subsidie is het Horizon Europe-programma, met €4,9 miljard. Andere substantiële bronnen zijn het Connecting Europe Facility-programma met €802 miljoen en ERASMUS+ met €535 miljoen aan subsidie. Deze rechtstreeks door de EU beheerde programma’s vormen daarmee een belangrijke aanvulling op de Europese middelen die via nationale en regionale programma’s worden ingezet. Programma’s als EFRO, JTF en ESF+ dragen eveneens substantieel bij aan de Europese financiering in Nederland, maar zijn afzonderlijk gemeten beduidend kleiner in omvang.
Deze cijfers laten zien dat de G45 een belangrijke positie innemen in het Nederlandse Europese financieringslandschap. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet alleen om subsidie die rechtstreeks naar de gemeenten zelf gaat. In 2021–2027 ontvingen de G45-gemeenten gezamenlijk circa €318 miljoen als begunstigde, terwijl in totaal €7,8 miljard aan Europese middelen op hun grondgebied landde. Een belangrijk deel daarvan wordt dus aangetrokken door andere organisaties, waaronder universiteiten, onderzoeksinstellingen en bedrijven.
Juist deze combinatie maakt de stedelijke concentratie interessant: de cijfers laten niet alleen zien waar Europese middelen terechtkomen, maar ook waar zich sterke ecosystemen bevinden van kennis, innovatie, ondernemerschap en Europese samenwerking.
