Draag bij aan innovatie van defensie

Veel ondernemers denken bij defensie direct aan wapens en militaire toepassingen. Maar dat is een gemiste kans. Defensie raakt steeds vaker aan andere domeinen zoals zorg, energie en digitalisering. Innovaties die daar ontstaan, kunnen ook binnen defensie een rol spelen.

Het omgekeerde geldt net zo goed. Technologieën die voor defensie worden ontwikkeld, vinden later hun weg naar de samenleving. GPS en het internet zijn bekende voorbeelden van technologieën met een oorsprong in defensieonderzoek. Daarom kijken we bij ERAC met organisaties naar wat een product of dienst buiten de eigen sector kan betekenen. Vaak aangeduid als dual use.

“Als je een kennisintensief product ontwikkelt, is het zelden alleen voor één sector bruikbaar. Juist die bredere inzet maakt het interessant voor verschillende subsidies, waaronder de subsidie van defensie.” zegt Bart van Dinteren, adviseur bij ERAC.

Het totale budget van het Nederlandse Ministerie van Defensie steeg in 2025 met € 3,4 miljard naar € 26,8 miljard. Dit budget is grotendeels bestemd voor personeel, materieel en operaties, maar bevat ook gerichte investeringen in onderzoek en innovatie. Onderdeel daarvan is een nieuw innovatiefonds van € 100 miljoen, bedoeld om onder andere start-ups en jonge technologiebedrijven te ondersteunen bij de ontwikkeling van defensietoepassingen.

Ook op Europees niveau is er veel financiering beschikbaar. Voor de periode 2021 tot en met 2027 is binnen het European Defence Fund bijna € 8 miljard gereserveerd. Hiervan gaat € 2,7 miljard naar onderzoek en de rest naar ontwikkeltrajecten waarin meerdere partijen samenwerken aan nieuwe toepassingen.

De groei van deze budgetten hangt samen met de NAVO-afspraak om minimaal 2 procent van het bbp aan defensie te besteden, die inmiddels is aangescherpt naar een bandbreedte van 2 tot 3,5 procent. Daarbinnen gaat 3,5 procent naar defensiecapaciteiten en 1,5 procent naar onder meer innovatie, kritieke infrastructuur en civiele paraatheid, met 2035 als gezamenlijke horizon.

Voor organisaties betekent dit dat er meer middelen beschikbaar komen. Daar waar we zien dat het aantrekken van risicokapitaal voor veel bedrijven via andere Europese subsidies lastiger wordt, is er binnen defensie juist ruimte om dit soort trajecten te ondersteunen met publieke middelen. Dat biedt bedrijven toch de mogelijkheid om door te ontwikkelen.

Binnen Europa en Nederland bestaan verschillende subsidieregelingen die innovatie binnen defensie stimuleren. De belangrijkste twee zijn het European Defence Fund en het Defensie-innovatiefonds:

• Het European Defence Fund (EDF) is een Europees subsidieprogramma dat samenwerking op het gebied van defensie-innovatie stimuleert. Bedrijven, kennisinstellingen en overheden uit meerdere EU-lidstaten werken samen in internationale consortia aan onderzoek en ontwikkeling. De aanvragen zijn inhoudelijk en administratief complex, met hoge eisen op het gebied van samenwerking, datadeling, privacy, veiligheid en technologische onderbouwing. Hierdoor is het voor veel organisaties uitdagend om dit traject zelfstandig te doorlopen.
• Het Defensie-innovatiefonds is een apart innovatiefonds voor defensie als aanvulling op de Europese financiering. Dit fonds richt zich op startups en bedrijven die werken aan nieuwe technologieën met een duidelijke toepassing binnen defensie en daarbuiten. Het gaat om vroege fase projecten waarin ruimte is om een idee door te ontwikkelen naar een werkbare oplossing. Voor veel organisaties vormt dit fonds een eerste stap richting grotere nationale of Europese programma’s.

Een concreet voorbeeld uit de praktijk zijn relay-systemen voor transport. Deze systemen werden eerst ingezet in de civiele logistiek, bijvoorbeeld om goederen over langere afstanden via vaste tussenpunten te verplaatsen.

Later bleek dat dezelfde werkwijze ook interessant is voor defensie, met name bij transport over landgrenzen en in internationale samenwerkingen. Zo kunnen lege vrachtwagens lading mee terug nemen en vice versa. Door goederen stap voor stap door te geven, ontstaat meer flexibiliteit in routes en minder afhankelijkheid van één centrale locatie.

Dit laat goed zien hoe een idee dat buiten defensie is ontstaan, ook binnen defensie toepasbaar kan zijn. Juist die wisselwerking maakt het interessant voor Europese subsidieprogramma’s gericht op defensie.

Een aanvraag voor een subsidie vanuit defensie vraagt om een strakke planning. De officiële indieningsdatum ligt eind september, maar het grootste deel van het werk moet maanden eerder zijn afgerond.

In juni moet het concept projectplan klaar zijn. Dat betekent dat de inhoud, de rolverdeling en de samenstelling van het consortium dan al grotendeels vastliggen. In veel gevallen is in deze fase ook formele afstemming met Defensie nodig, bijvoorbeeld in de vorm van nationale steunverklaringen. Daarvoor moeten alle partners hun afspraken hebben bevestigd en de benodigde informatie hebben aangeleverd.

Wie in maart nog geen concreet samenwerkingsverband heeft, krijgt te maken met een kort en intensief traject richting september. Het zoeken van internationale partners, het afstemmen van belangen en het uitwerken van het project kost meer tijd dan vaak wordt ingeschat.

Bij ERAC ondersteunen we organisaties bij het vormen van consortia, het scherp krijgen van projectdoelen en het verzamelen van de benodigde informatie van alle partners. Een goede aanvraag staat of valt met samenwerking. Iedere partner moet weten wat er van hem verwacht wordt en wat hij terugkrijgt. Als dat niet helder is, loop je vast op details en deadlines.

Daarnaast helpen we bedrijven om hun innovatie breder te positioneren. Door samen te kijken naar mogelijke toepassingen buiten de eigen sector, wordt duidelijker hoe een project past binnen de doelen van verschillende fondsen.

Onze boodschap aan organisaties is om breder te kijken naar wat ze ontwikkelen. Een innovatie hoeft niet vanaf het begin als defensieproject te worden bedacht. Door na te gaan waar kennis en technologie nog meer inzetbaar zijn, ontstaan nieuwe mogelijkheden voor samenwerking en financiering.

Voor wie die stap wil zetten, is het belangrijk om op tijd te beginnen. Niet alleen met het schrijven van een aanvraag, maar vooral met het zoeken naar de juiste partners en het scherp formuleren van het gezamenlijke doel.

Wilt u verkennen of uw innovatie past binnen bijvoorbeeld het European Defence Fund, dan begeleiden wij u graag bij de volgende stap. Door ervaring met eerdere aanvragen weten wij bij ERAC precies welke complexe gegevens aangeleverd moeten worden en hoe het proces loopt. Zo vergroot u de kans op financiering en houdt u overzicht in een traject met veel partijen en deadlines.