Brede welvaart hier en nu
De Nationale SDG Rapportage 2026 kijkt naar de voortgang op de zeventien SDG’s. Met deze doelen willen de Verenigde Naties in 2030 een duurzame wereld voor iedereen bereiken, waarin niemand wordt buitengesloten.
De Monitor Brede Welvaart van het CBS kijkt breder naar de kwaliteit van leven in Nederland. De monitor kijkt naar de welvaart ‘hier en nu’, de gevolgen daarvan voor volgende generaties en de gevolgen voor andere landen. De SDG’s maken onderdeel uit van deze bredere monitor. Samen laten beide rapportages zien voor welke maatschappelijke opgaven Nederland de komende jaren staat.
Op verschillende terreinen is vooruitgang zichtbaar. Zo is het aandeel hernieuwbare energie in tien jaar bijna verdubbeld en nam de armoede in kwetsbare stadswijken af. Bovendien rapporteren steeds meer organisaties over hun maatschappelijke impact. Nederland kent een hoge arbeidsparticipatie, lage werkloosheid en een hoog niveau van welzijn dat mensen zelf ervaren.
Het aandeel mensen met een risico op armoede of sociale uitsluiting daalt. In 2025 ging het om 15,8% van de bevolking. Daarmee staat Nederland voor deze indicator op plaats 3 van de 13 gemeten EU-landen.
Natuurlijk kapitaal onder druk
De druk op natuur en biodiversiteit blijft hoog. Een groot deel van de landnatuur heeft te maken met stikstofbelasting en de waterkwaliteit blijft achter bij de Europese normen.
Ook de circulaire economie komt langzaam op gang. Het grondstoffengebruik blijft hoog. De beschikbaarheid van grondstoffen en de afhankelijkheid van internationale ketens worden steeds belangrijkere vraagstukken.
Natuurlijk kapitaal, de voorraad natuur en grondstoffen waar de economie op draait, vormt volgens de Monitor Brede Welvaart een kwetsbaar onderdeel van de Nederlandse welvaart. De energietransitie zet door en investeringen in duurzame oplossingen nemen toe. De omslag naar een toekomstbestendige economie is nog niet voltooid.
Veerkracht van regio’s
De Nationale SDG Rapportage en de Monitor Brede Welvaart signaleren druk op de sociale basis, vooral onder jongeren. Jongeren hebben te maken met een krappe woningmarkt, financiële onzekerheid en toenemende mentale druk. Dat heeft gevolgen voor hun toekomstperspectief.
De woningmarkt blijft een hardnekkig knelpunt, met een aanhoudend tekort aan betaalbare woningen. De mediane woonquote bedroeg in 2024 20,1% van het besteedbaar inkomen. Daarmee staat Nederland voor deze indicator op plaats 21 van de 27 EU-landen.
Verder doen minder mensen vrijwilligerswerk of verlenen informele hulp. Dat raakt aan de sociale veerkracht van regio’s. Voor regionale ontwikkeling is economische groei alleen niet voldoende. Wonen, welzijn, sociale samenhang en toekomstperspectief bepalen mede hoe aantrekkelijk een regio is om te wonen, te werken en te blijven.
Wat laten Europese projecten zien?
Voor deze analyse is in de ERAC EU-monitor gekeken naar Europese subsidieprojecten waar Nederlandse organisaties bij betrokken zijn in de huidige programmaperiode 2021-2027. Op basis van de projectomschrijvingen van de onderzochte projecten draagt 95% bij aan minimaal één SDG. Omdat de zeventien doelen vrijwel alle maatschappelijke thema’s bestrijken, is vooral de verdeling van de Europese middelen interessant.
Veruit het meeste geld gaat naar ‘Industrie, innovatie en infrastructuur’: ruim € 2,75 miljard verdeeld over 1.686 projecten. Een groot deel daarvan gaat naar innovatie en infrastructuur op het gebied van energie en circulaire economie. Daarna volgen ‘Goede gezondheid en welzijn’ (€ 1,47 miljard) en ‘Kwaliteitsonderwijs’ (€ 0,94 miljard).
Op het gebied van natuur, milieu en biodiversiteit gaat het om € 731,7 miljoen, verspreid over verschillende SDG’s. Daarvan is ‘Klimaatactie’ met € 282,8 miljoen de grootste. Investeringen in landbouw en visserij bedragen € 430,2 miljoen en richten zich vooral op ‘Verantwoorde consumptie en productie’ en ‘Leven op het land’. Op deze terreinen laten de nationale rapportages zien dat Nederland nog voor grote opgaven staat.
De minste investeringen gaan naar ‘Geen armoede’ (€ 1,3 miljoen, 4 projecten), ‘Gendergelijkheid’ (€ 16,2 miljoen, 28 projecten) en ‘Geen honger’ (€ 22,8 miljoen, 27 projecten).
De projecten gefinancierd vanuit CEF, Innovation Fund en Digital Europe richten zich vooral op industrie, innovatie en infrastructuur. Projecten binnen Erasmus+ hebben hun focus op onderwijs. Binnen Horizon Europe – met € 4,86 miljard aan Europese subsidie veruit het grootste programma voor Nederlandse organisaties -kennen de projecten een veel bredere focus: hier wordt aan bijna alle SDG’s een bijdrage geleverd. Onderstaande grafiek geeft het volledige overzicht van de Europese investeringen per SDG.
[Grafiek: Europese investeringen per SDG – bron: ERAC EU-monitor]
Lokale opgaven, Europese kansen
De SDG’s voelen voor veel decentrale overheden niet als iets nieuws. Decentrale overheden en regio’s werken dagelijks aan wonen, bereikbaarheid, klimaatadaptatie, innovatie en sociale inclusie. De SDG’s bieden een gezamenlijk kader om die opgaven met elkaar te verbinden.
Door beleid en projecten naast de SDG’s te leggen, wordt zichtbaar aan welke doelen een organisatie of regio al bijdraagt en waar nog opgaven liggen. De EU-monitor voegt daar een Europees perspectief aan toe: welke programma’s financieren vergelijkbare opgaven en waar maken Nederlandse organisaties al gebruik van?
De analyse laat zien dat grote Europese investeringen in Nederland naar innovatie, energie en gezondheid gaan. Voor andere opgaven kunnen programma’s als LIFE, I3 en Digital Europe mogelijkheden bieden binnen de huidige programmaperiode.
Voor de periode 2028-2034 wordt gewerkt aan een nieuw Meerjarig Financieel Kader (MFK). De precieze programma’s en budgetten staan nog niet vast. Organisaties die hun eigen opgaven en beleidsprioriteiten scherp in beeld hebben, kunnen gerichter bepalen welke Europese programma’s daarbij aansluiten.
Meer weten?
De EU-monitor geeft inzicht in hoe Europese financiering aansluit op maatschappelijke en regionale opgaven. ERAC combineert deze inzichten met uw eigen opgaven en beleidsprioriteiten om relevante Europese financieringsmogelijkheden in beeld te brengen.
Wilt u weten welke mogelijkheden er zijn voor uw organisatie of regio? Neem contact met ons op.
