Wanneer is een onderneming in moeilijkheden?
De OIM-toets uitgelegd.

Wat houdt de definitie in?

Een OIM is een onderneming die voldoet aan één of meer criteria uit artikel 2, punt 18, van de AGVV. Welke criteria van toepassing zijn, hangt af van de rechtsvorm en de omvang van de onderneming. De OIM-toets beoordeelt de financiële gezondheid van een onderneming. Zo voorkomt de Europese Commissie dat overheden steun verstrekken aan ondernemingen die financieel niet levensvatbaar zijn.

De 5 voorwaarden op een rij

De AGVV kent 5 voorwaarden om te bepalen of een onderneming in moeilijkheden verkeert. In essentie vraagt de toets:

1. Voor een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (bijvoorbeeld een B.V. en een N.V.): Is er te veel eigen vermogen verloren gegaan? Is meer dan de helft van het aandelenkapitaal en agio verdwenen door verliezen?
2. Voor een onderneming waarin ten minste een aantal van de vennoten onbeperkt aansprakelijk is voor de schulden van de onderneming (bijvoorbeeld een V.O.F. en een C.V.): Is er te veel ondernemingskapitaal verloren gegaan? Is meer dan de helft van het kapitaal van de onderneming verdwenen door verliezen?

1. Voor alle ondernemingen: zit de onderneming in een insolventieprocedure?
2. Voor alle ondernemingen: heeft de onderneming nog openstaande reddings- of herstructureringssteun?
3. Voor alle ondernemingen die niet als kmo (mkb) kwalificeren: is de onderneming extreem zwaar gefinancierd met schulden? Waren de schulden de afgelopen 2 jaar meer dan 7,5 keer zo hoog als het eigen vermogen? En verdiende de onderneming in die periode onvoldoende om haar rentelasten te betalen (EBITDA-rentedekking lager dan 1)?

Uitzondering

Voor de voorwaarden onder a en b geldt een uitzondering voor mkb’ers die minder dan 3 jaar bestaan. Daarnaast geldt een uitzondering voor mkb’ers die risicofinancieringssteun aanvragen en voldoen aan artikel 21, lid 3, onder b, van de AGVV.

Vooral een formele staatssteuntoets

Belangrijk om te benadrukken: de OIM-toets is in de praktijk vooral een formele staatssteuntoets. De toets bepaalt of een onderneming in aanmerking komt voor steun onder de AGVV. De uitkomst zegt niet altijd iets over de daadwerkelijke financiële gezondheid of levensvatbaarheid van een onderneming. De toets werkt met vaste financiële criteria. Daardoor houdt de toets beperkt rekening met investeringsfasen, kapitaalstructuren of groeisituaties die economisch juist gezond zijn. Een onderneming kan dus als OIM gelden, terwijl er in de praktijk geen sprake is van echte financiële problemen. Het gevolg blijft hetzelfde: de onderneming komt in veel gevallen niet in aanmerking voor staatssteun onder de AGVV.

Wat kan wél?

Er zijn verschillende mogelijkheden om onder de OIM-kwalificatie uit te komen. Welke optie past, hangt sterk af van de grootte van de onderneming. Vooral voor mkb-ondernemingen zijn er kansen:

• Nieuwere jaarcijfers aanleveren als die een beter beeld geven dan de laatst vastgestelde jaarrekening. Is de definitieve jaarrekening nog niet beschikbaar? Dan volstaat soms een conceptjaarrekening, tussentijdse cijfers of ander bewijs.
• De-minimissteun voor aanvragen tot € 300.000, mits er nog voldoende de-minimisruimte beschikbaar is.
• Een agiostorting door aandeelhouders of investeerders.
• Een aandeelhouderslening of rekening-courantverhouding omzetten naar aandelenkapitaal en/of agio.
• De rol van leverancier kiezen binnen een samenwerkingsverband. De onderneming in moeilijkheden doet dan mee als leverancier en een andere projectpartner draagt de subsidiabele kosten.
• Een fusie of overname. Verliezen verdelen zich dan over een grotere groep, waardoor de financiële positie verbetert.
• Een nieuwe onderneming oprichten door een natuurlijk persoon, die gebruikmaakt van de uitzondering voor jonge mkb’ers (jonger dan 3 jaar). Dit kan, omdat de toets bij verbonden ondernemingen kijkt naar de ondernemingsstructuur en niet naar natuurlijke personen. Een stichting kan hierbij interessant zijn. Voor stichtingen geldt de OIM-toets op basis van aandelenkapitaal niet. Alleen als de stichting als grote onderneming kwalificeert, kan de OIM-toets voor grote ondernemingen van toepassing zijn.
• De subsidieaanvraag uitstellen totdat de uitzondering voor jonge mkb’ers mogelijk wordt verruimd van 3 naar 10 jaar (zie de vooruitblik hieronder).

Vooruitblik

De Europese Commissie werkt momenteel aan een herziening van de AGVV. Daarbij wordt ook gekeken naar de definitie van een onderneming in moeilijkheden (OIM). Nederland heeft samen met zeven andere EU-lidstaten voorgesteld om de uitzonderingsperiode voor jonge, niet-beursgenoteerde ondernemingen te verruimen van drie naar tien jaar. Of en in welke vorm dit voorstel wordt overgenomen, is op dit moment nog niet bekend. De herziene AGVV wordt naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 gepubliceerd.

Meer weten?

Twijfelt u of een onderneming als OIM kwalificeert? Of wilt u weten welke mogelijkheden er zijn wanneer een onderneming niet aan de OIM-toets voldoet? ERAC ondersteunt organisaties bij staatssteunvraagstukken en subsidieaanvragen. Wilt u uw kennis verder verdiepen? Bekijk dan ook onze cursus Staatssteun.